Farz
Tanım
Farz, yapılması kesin ve bağlayıcı şekilde emredilen, inkârı küfür sayılan fıkhî hüküm türüdür.
Cümle
Farz, terk edildiğinde sorumluluk doğurur
Bağlam
- Ahkâm-ı şer’iyyenin en bağlayıcı hüküm türüdür.
- Kesin delile (kat‘î nass) dayanır.
- İbadet ve muamelat alanlarında uygulanır.
- Mükellefiyetin temelini oluşturur.
Kapsam ve Sınırlar
- Zannî delille sabit olmaz.
- Vâcip hükümle aynı seviyede değildir.
- İnanç esaslarıyla karıştırılamaz.
Kullanım Örnekleri
- Beş vakit namaz.
- Ramazan orucu.
Yanlış Kullanımlar
- Vâcip ile eş anlamlı kullanılması.
Anlam Dönüşümü
- Kur’an merkezli emirlerle şekillendi.
- Hanefî usulde teknik bir anlam kazandı.
- Mezhepler arası terminolojik farklar oluştu.
Kavram Kökeni
- Kesin olarak belirlemek anlamına gelir.
- Hanefî fıkhında özel teknik anlam taşır.
Disiplinlere Göre Kullanım
Farz, kesin delile dayanan ve yerine getirilmesi zorunlu olan en bağlayıcı şer‘î hüküm türü olarak tanımlanır.
Farz kavramı, kat‘î delil–zannî delil ayrımı çerçevesinde diğer yükümlülük türlerinden ayrıştırılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Farzı terk etmenin ağır sorumluluk doğurduğunu vurgulayarak Hanefî usulde teknik tanımını netleştirmiştir.