Sözce
Tanım
Sözce, belirli bir zaman, mekân ve bağlam içinde üretilmiş somut dilsel ifadedir.
Cümle
“Sözce, dilin somut gerçekleşmesidir.”
Bağlam
- Dil (langue) ile söz (parole) ayrımı bağlamında kullanılır.
- Bağlamın anlam üzerindeki etkisini göstermek için ele alınır.
Kapsam ve Sınırlar
- Sözce, dilin tüm yapısal özelliklerini kapsamaz.
- Tekil ve geçici bir kullanım biçimidir.
Kullanım Örnekleri
- Bir konuşma sırasında söylenen tekil bir cümle
- Belirli bir bağlamda kurulan hitap ifadesi
Yanlış Kullanımlar
- Sözceyi dil sistemiyle özdeşleştirmek
- Bağlamdan bağımsız değerlendirmek
Anlam Dönüşümü
- Yapısalcı dilbilimde dil–söz ayrımıyla kavramsallaştırılmıştır.
- Pragmatik yaklaşımlarda merkezi önem kazanmıştır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: söz
- Somut dil kullanımı anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Sözce, dilin soyut sisteminden farklı olarak, belirli bir bağlamda gerçekleşen somut dilsel kullanım birimi olarak incelenir.
Anlamın bağlama, konuşur niyetine ve kullanım koşullarına göre şekillenmesini açıklamak için sözce kavramı kullanılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Sözceyi, dilin (langue) somut gerçekleşmesi olarak tanımlamış ve özne–zaman–bağlam ilişkisini vurgulamıştır.
Konuşma edimleri kuramında sözceyi, bir eylem gerçekleştiren dilsel olay olarak ele almıştır.