Felsefe Sözlüğü

Tanım: Alegori, soyut düşünce ve kavramların sembolik anlatım yoluyla somut bir hikâye içinde ifade edilmesidir.

Tanım: Algı, duyular aracılığıyla elde edilen verilerin bilinçte düzenlenmesi ve anlamlı hale getirilmesi sürecidir.

Tanım: Analitik felsefe, felsefi problemleri dil, mantık ve kavramsal çözümleme yoluyla ele alan yaklaşımdır.

Tanım: Analoji, iki veya daha fazla şey arasındaki benzerliklerden hareketle çıkarım yapma yöntemidir.

Tanım: Anlam, bir ifade, işaret veya düşüncenin neye gönderimde bulunduğunu ya da nasıl kavrandığını belirleyen içeriktir.

Tanım: Anlamın kullanımı, bir dilsel ifadenin anlamının, soyut tanımlardan ziyade fiilî kullanım pratikleri içinde ortaya çıkmasıdır.

Tanım: Anlamlandırma, deneyim ve olgulara zihinsel ve kültürel çerçeveler içinde anlam yükleme sürecidir.

Tanım: Anlamlılık, bir ifadenin dilsel ve kavramsal olarak anlam taşıma niteliğidir.

Tanım: Anlamsızlık, varlık, değer veya amaç ile kurulan bağın kopması ya da kurulamaması durumudur.

Tanım: Anlatım, düşünce, bilgi veya olayların belirli bir düzen içinde aktarılmasıdır.

Tanım: Aporia, felsefi düşüncede çözümü olmayan ya da geçici olarak çözümsüz görünen zihinsel çıkmaz durumudur.

Tanım: Bağlam, bir ifadenin, düşüncenin veya eylemin anlam kazandığı çevresel ve kavramsal çerçevedir.

Tanım: Bilinç, öznenin kendisinin ve deneyimlerinin farkında olma durumudur.

Tanım: Dil, düşüncelerin ve anlamların simgeler aracılığıyla ifade edilmesini ve paylaşılmasını sağlayan sistemdir.

Tanım: Dil oyunu, dilin belirli yaşam biçimleri ve pratikler içinde kazandığı işlevsel kullanım tarzıdır.

Tanım: Dinî dil, kutsal, Tanrı ve inançla ilgili anlamları ifade eden sembolik ve metaforik dil biçimidir.

Tanım: Etimoloji, kelimelerin kökenini, tarihsel gelişimini ve anlam dönüşümlerini inceleyen disiplindir.

Tanım: Gönderim, bir dilsel ifadenin belirli bir nesneye veya duruma yönelmesidir.

Tanım: Gösteren, bir göstergenin ses, yazı veya görsel biçim gibi algılanabilir yönüdür.

Tanım: Gösterge, başka bir şeyi temsil eden veya ona işaret ederek anlamın kurulmasını sağlayan birimdir.

Tanım: Gösterilen, bir göstergenin işaret ettiği kavram veya anlam boyutudur.

Tanım: İfade, düşünce, duygu veya niyetlerin dilsel ya da simgesel yollarla dışa vurulmasıdır.

Tanım: Kategori hatası, bir kavramın ait olmadığı mantıksal veya ontolojik kategoriye yerleştirilmesidir.

Tanım: Kavram, birden çok nesne veya durumu ortak özellikleri altında toplayarak düşünmede kullanılan zihinsel bir yapıdır.

Tanım: Kavramsal, doğrudan deneyimden değil düşünsel soyutlamadan türetilmiş olanı ifade eder.

Tanım: Kullanım, bir sözcüğün ya da ifadenin dil içinde fiilen nasıl işlediğini ifade eder.

Tanım: Logos, akıl, söz, düzen ve anlamı bir arada ifade eden, evrensel ilke niteliğindeki felsefi kavramdır.

Tanım: Metafor, bir kavramın başka bir kavram aracılığıyla anlamlandırılmasıdır.

Tanım: Metin, anlamlı bir bütün oluşturan yazılı veya sözlü ifade dizisidir.

Tanım: Mono, niceliksel veya ontolojik olarak tekliği ifade eden ön ek ve kavramdır.

Tanım: Önerme, doğru ya da yanlış olma değeri taşıyan anlamlı ifadedir.

Tanım: Poli, çokluğu ve çoğulluğu ifade eden ön ek ve kavramdır.

Tanım: Pragmatik, dilin bağlam içindeki kullanımını inceleyen alandır.

Tanım: Referans, bir dilsel ifadenin işaret ettiği nesne, kişi veya varlıktır.

Tanım: Retorik, sözlü veya yazılı anlatım yoluyla ikna etmeyi amaçlayan kuramsal ve pratik anlatım sanatıdır.

Tanım: Semantik, dilde anlamın oluşumunu ve değişimini inceleyen alandır.

Tanım: Sembol, doğrudan gösterim yerine dolaylı ve çok katmanlı anlamlar taşıyan göstergedir.

Tanım: Sofist, Antik Yunan’da bilgi, ahlak ve hakikatin göreli olduğunu savunan ve retorik beceriye ağırlık veren düşünürlere verilen addır.

Tanım: Söylem, dilin belirli tarihsel, toplumsal ve iktidar ilişkileri içinde örgütlenmiş kullanım biçimidir.

Tanım: Sözce, belirli bir zaman, mekân ve bağlam içinde üretilmiş somut dilsel ifadedir.

Tanım: Sözcük, dilde tek başına ya da bağlam içinde anlam taşıyabilen temel birimdir.

Tanım: Temsil, bir varlık ya da durumun başka bir varlık veya durum adına gösterilmesidir.

Tanım: Terim, belirli bir bilimsel ya da felsefi bağlamda özel ve teknik anlam taşıyan sözcüktür.

Tanım: Totoloji, her durumda doğru olan ve yeni bilgi üretmeyen önermedir.