Felsefe Sözlüğü

Tanım: Aksiyom, bir sistem içinde doğruluğu kabul edilen ve kanıt gerektirmeyen temel önermedir.

Tanım: Alt küme, elemanlarının tamamı başka bir kümenin içinde bulunan kümedir.

Tanım: Analiz, bir bütünü oluşturan unsurları ayırarak inceleme ve anlamlandırma yöntemidir.

Tanım: Asimetrik, bir yapının veya ilişkinin dengeli, eş oranlı ya da simetrik olmama durumunu ifade eden kavramdır.

Tanım: Cebir, sayılar ve semboller arasındaki ilişkileri denklemler yoluyla inceleyen matematik dalıdır.

Tanım: Değişken, farklı değerler alabilen matematiksel semboldür.

Tanım: Doğru, bir yargının, eylemin ya da önermenin belirli ölçütlere ve bağlama uygun olması durumudur.

Tanım: Düzlem, matematikte iki boyutlu, sonsuz genişliğe sahip ve kalınlığı olmayan geometrik yüzeydir.

Tanım: Eleman, bir kümenin içinde yer alan tekil nesnedir.

Tanım: Fonksiyon, bir kümenin her elemanını başka bir kümenin tek bir elemanına eşleyen ilişkidir.

Tanım: Geometri, noktalar, doğrular, düzlemler ve şekiller arasındaki uzamsal ilişkileri inceleyen matematik dalıdır.

Tanım: Gözlem problemi, özellikle kuantum mekaniğinde ölçüm yapan gözlemcinin fiziksel sistem üzerindeki etkisinin nasıl açıklanacağına dair tartışmayı ifade eder.

Tanım: Hacim, bir cismin uzayda kapladığı üç boyutlu alanı ifade eden nicel bir özelliktir.

Tanım: İndeterminizm, evrende gerçekleşen olayların zorunlu ve kesin neden-sonuç ilişkileriyle tamamen belirlenmediğini savunan felsefi görüştür.

Tanım: Irk, insan topluluklarını fiziksel özelliklere dayalı olarak sınıflandırmaya çalışan, bilimsel ve sosyolojik olarak tartışmalı bir kavramdır.

Tanım: İspat, bir önermenin doğruluğunu mantıksal çıkarımlarla kesin olarak gösterme sürecidir.

Tanım: Kaos, düzenin bulunmadığı ya da henüz ortaya çıkmadığı, belirsizlik ve düzensizlikle karakterize edilen durumu ifade eder.

Tanım: Köken, bir varlığın, düşüncenin ya da kavramın ortaya çıktığı ilk dayanak veya başlangıç noktasını ifade eder.

Tanım: Kuantum süperpozisyonu, bir kuantum sisteminin ölçüm yapılana kadar birden fazla olası durumda aynı anda bulunabilmesini ifade eden temel ilkedir.

Tanım: Küme, belirli bir özelliğe göre bir araya getirilen nesnelerin oluşturduğu soyut bütündür.

Tanım: Matematik, nicelik, yapı, oran ve biçim ilişkilerini soyut sembollerle inceleyen biçimsel bilimdir.

Tanım: Matematiksel model, bir olgu, süreç veya sistemin matematiksel ifadeler ve yapılar aracılığıyla temsil edilmesidir.

Tanım: Nicelik, ölçülebilen ve sayısal olarak ifade edilebilen özellikleri tanımlar.

Tanım: Nokta, matematikte boyutsuz, konumu olan ancak büyüklüğü bulunmayan temel geometrik kavramdır.

Tanım: Olasılık, bir olayın gerçekleşme ihtimalini ve belirsizlik derecesini ifade eder.

Tanım: Oran, iki niceliğin birbirine göre büyüklük ilişkisini ifade eder.

Tanım: Orantı, iki veya daha fazla niceliğin birlikte ve tutarlı biçimde değişme ilişkisidir.

Tanım: Paradoks, doğru gibi görünen öncüllerden mantıksal olarak çelişkili bir sonucun çıktığı düşünsel durumdur.

Tanım: Postulat, bir düşünce veya kuramsal sistemin işlemesi için kanıtlanmadan kabul edilen temel önermedir.

Tanım: Sabit, belirli bir bağlamda değeri değişmeyen matematiksel büyüklüktür.

Tanım: Sayı, nicelikleri ifade etmek için kullanılan soyut matematiksel birimdir.

Tanım: Sıfır, matematikte yokluğu temsil eden ve sayı sisteminin düzenlenmesini sağlayan temel kavramdır.

Tanım: Somut, duyularla algılanabilen, fiziksel varlığa sahip olan nesne veya olguları ifade eden kavramdır. Felsefe ve bilimde deneysel alanla ilişkilidir.

Tanım: Sonlu, sınırları bulunan; nicelik, zaman veya varlık bakımından başlangıç ve bitişe sahip olan şeyi ifade eder.

Tanım: Sonsuz, başlangıcı veya sonu olmayan, niceliksel ya da niteliksel olarak sınırlanamayan varlık veya süreçtir.

Tanım: Soyut, doğrudan duyularla algılanamayan, zihinsel ve kavramsal olarak var olan olguları ifade eder. Matematik, mantık ve metafizikte temel bir kategoridir.

Tanım: Soyutlama, nesnelerin veya durumların belirli özelliklerini ayırarak düşünsel olarak ele alma işlemidir.

Tanım: Tanım, bir kavramın ne olduğunu, onu diğer kavramlardan ayıran özellikleriyle ifade etme girişimidir.

Tanım: Teorem, aksiyomlar ve daha önce kanıtlanmış önermelerden mantıksal çıkarımla elde edilen önermedir.

Tanım: Teorik, pratik uygulamadan ziyade açıklama, anlama ve kavramsal çözümlemeye yönelik düşünsel faaliyetleri ifade eden kavramdır.

Tanım: Totoloji, her durumda doğru olan ve yeni bilgi üretmeyen önermedir.

Tanım: Tür, ortak nitelikleri paylaşan varlıkların oluşturduğu kavramsal veya doğal sınıflamayı ifade eder.

Tanım: Tutarlılık, bir düşünce veya sistem içinde çelişki bulunmaması durumudur.