Tutarlılık
Tanım
Tutarlılık, bir düşünce veya sistem içinde çelişki bulunmaması durumudur.
Cümle
“Tutarlılık, doğruluğun garantisi değildir ama zorunlu koşuludur.”
Bağlam
- Mantıkta geçerliliğin ön koşuludur.
- Felsefi sistemlerin değerlendirilmesinde kullanılır.
- Bilgi ve inanç sistemlerinde aranır.
Kapsam ve Sınırlar
- Tutarlı olmak doğru olmak değildir.
- Tutarlılık içerik doğruluğunu garanti etmez.
Kullanım Örnekleri
- Argüman tutarlı ama ikna edici değil.
- Tutarlılık sistemin gücünü artırır.
Yanlış Kullanımlar
- Tutarlılığı hakikatle özdeş görmek
- Çelişkiyi her durumda hata saymak
Anlam Dönüşümü
- Klasik mantıkta biçimsel bir ölçüttür.
- Çağdaş tartışmalarda epistemik bir kriter olarak ele alınır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: tutarlı
- Bir arada durma ve uyum anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Tutarlılık, bir önerme kümesi içinde çelişkinin bulunmaması şartı olarak ele alınır ve geçerlilik değerlendirmesinin ön koşuludur.
İnanç ve bilgi sistemlerinde tutarlılık, rasyonel kabul edilebilirliğin önemli fakat yeterli olmayan bir ölçütüdür.
Felsefi sistemlerin iç bütünlüğünü ve savunulabilirliğini değerlendirmede kullanılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Tutarlılığı, çelişmezlik ilkesine bağlı olarak düşüncenin temel koşulu sayar.
Tutarlılığı doğruluğun garantisi değil, rasyonel düşüncenin zorunlu şartı olarak görür.
Tutarlılığı, inanç ağının bütüncül yapısı içinde değerlendirerek revizyona açık bir ölçüt sayar.