Latince
Bu kategoride, Latince kökenli felsefî kavramlar bulunmaktadır. Antik Roma ve Orta Çağ düşüncesiyle birlikte Latince, felsefenin akademik ve teknik dili hâline gelmiştir. Özellikle skolastik felsefe, hukuk, siyaset ve teoloji alanlarında kullanılan pek çok temel kavram Latince kökenlidir.
Tanım: A posteriori, deneyim ve gözleme dayanarak elde edilen bilgiyi ifade eder.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Aksiyon potansiyeli, nöron zarında oluşan ani elektriksel değişimdir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Analitik felsefe, felsefi problemleri dil, mantık ve kavramsal çözümleme yoluyla ele alan yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Beyin plastisitesi, beynin yapısal ve işlevsel olarak değişebilme yeteneğidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Cumhuriyet, egemenliğin halka ait olduğu ve yöneticilerin seçimle belirlendiği yönetim biçimidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Deneysel fizik, doğa olaylarını gözlem ve deney yoluyla inceleyen fizik dalıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Deskriptif, olanı betimleyen ve değer yüklemesi içermeyen yaklaşımı ifade eder.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Determinist, tüm olayların önceden belirlenmiş nedenlerle gerçekleştiğini savunan kişidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Deterministik sistem, başlangıç koşulları verildiğinde gelecekteki tüm durumları kesin olarak belirlenebilen sistemdir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Determinizm, evrende gerçekleşen her olayın zorunlu nedenler zinciriyle belirlendiğini savunan görüştür.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Diktatörlük, yürütme, yasama ve çoğu zaman yargı yetkisinin tek bir kişi veya dar bir kadroda toplandığı yönetim biçimidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Diyalektik materyalizm, gerçekliğin maddi temelde ve diyalektik süreçler yoluyla değiştiğini savunan felsefi yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Egzistansiyalizm, insanın özünü özgür seçimleriyle oluşturduğunu savunan felsefi akımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Egzistansiyalizm, insanın önce var olup sonra kendini tanımladığını savunan felsefi akımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Ekspresyonizm, dış gerçeklikten çok öznel duygu ve içsel yaşantının ifadesini amaçlayan sanatsal akımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Emperyalizm, bir devletin başka toplumlar üzerinde siyasal, ekonomik veya kültürel egemenlik kurmasıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Engizisyon, Orta Çağ’da kilise tarafından sapkınlıkla mücadele amacıyla kurulan dini yargı sistemini ifade eder.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Enkarnasyon, ilahi varlığın insan bedeni alarak dünyada görünür hale gelmesini ifade eden teolojik öğretidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Etimoloji
Disiplin
Tanım: Eschatoloji, ölüm, ahiret, kıyamet ve nihai son üzerine geliştirilen teolojik öğretidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Federalizm, siyasal yetkinin merkez ile yerel birimler arasında anayasal olarak paylaştırıldığı yönetim sistemidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Felsefi akım, ortak varsayımlar ve problemler etrafında şekillenen düşünce yönelimidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Fenomenoloji, bilinçte göründüğü haliyle deneyimleri betimlemeyi amaçlayan felsefi yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Fenomenolojik ontoloji, varlığı bilinçte göründüğü haliyle ele alan ve deneyimi temel alan ontolojik yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Formel mantık, düşüncenin içeriğinden bağımsız olarak, önermelerin ve çıkarımların biçimsel yapısını inceleyen mantık dalıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Gayri formel mantık, doğal dilde kurulan argümanları bağlam, ikna ve anlam ilişkileri içinde inceleyen mantık alanıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Geçici agnostisizm, belirli bir konuda mevcut bilgi imkânlarının yetersiz olduğunu kabul eden; ancak ilkesel olarak bilinemezlik iddiasında bulunmayan temkinli epistemik tutumdur.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Güçlü agnostisizm, Tanrı’nın veya metafizik gerçekliğin ilkece ve mutlak olarak bilinemez olduğunu savunan epistemolojik tutumdur. Bu görüşe göre bilgi eksikliği geçici değil, yapısaldır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Güçlü ateizm, Tanrı’nın var olmadığını ileri süren ve bu yokluğu savunan metafizik bir iddiadır. Zayıf ateizmden farklı olarak bilinçli bir reddiye içerir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Hermeneutik, metinlerin ve anlamların yorumlanmasını konu alan felsefi yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Hermeneutik daire, anlamanın parça ile bütün arasındaki karşılıklı ilişkiyle gerçekleştiğini ifade eder.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Kapitalizm, üretim araçlarının özel mülkiyete dayandığı ekonomik ve toplumsal sistemdir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Kategorik imperatif, ahlaki eylemlerin koşullara bağlı olmaksızın evrensel ve zorunlu ilkelere dayanması gerektiğini savunan Kantçı ahlak ilkesidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Kilise Babası, Hristiyanlığın erken dönemlerinde doktrinin oluşmasına yön veren ve otorite kabul edilen teolog ve düşünürleri ifade eder.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Kolektif davranış, belirli bir yapıdan bağımsız olarak bireylerin grup halinde sergilediği ortak davranış biçimleridir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Kolonyalizm, bir toplumun başka bir toplumu doğrudan siyasal ve ekonomik denetim altına almasıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Konstrüktivizm, bilginin özne ile dünya arasındaki etkileşimde aktif olarak kurulduğunu savunan yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Korelasyon, iki veya daha fazla değişken arasında birlikte değişme ilişkisini ifade eden kavramdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Kuantum süperpozisyonu, bir kuantum sisteminin ölçüm yapılana kadar birden fazla olası durumda aynı anda bulunabilmesini ifade eden temel ilkedir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Kuramsal fizik, fiziksel olguları matematiksel modeller ve kavramsal çerçevelerle açıklamayı amaçlayan fizik dalıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Liberalizm, bireysel özgürlükleri ve hukuki eşitliği merkeze alan siyasal düşünce akımıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Liberteryanizm, bireysel özgürlüğü en yüksek değer olarak gören ve devlet müdahalesini asgari düzeyde tutmayı savunan siyasal-felsefi yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Matematiksel model, bir olgu, süreç veya sistemin matematiksel ifadeler ve yapılar aracılığıyla temsil edilmesidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Materyalist, gerçekliğin temelini maddede gören felsefi görüşü benimseyen kişidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Materyalizm, var olan her şeyin temelinde maddenin bulunduğunu savunan felsefi görüştür.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Metafizik (aşkın) ontoloji, varlığı deneyim ve doğa alanının ötesinde temellendiren ontolojik yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Metafiziksel naturalizm, var olan her şeyin doğaya ait olduğunu ve doğaüstü hiçbir varlık ya da açıklamanın ontolojik olarak gerçek olmadığını savunan felsefî görüştür.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Metodoloji, araştırma ve bilgi üretiminde kullanılan yöntemlerin ilkelerini inceleyen disiplindir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Minimalizm, gereksiz öğeleri dışlayarak sadelik ve öz vurgusunu merkeze alan estetik ve düşünsel yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Motivasyon, bireyin davranışlarını başlatan, yönlendiren ve sürdüren içsel süreçtir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Motor kontrol, kas hareketlerinin sinir sistemi tarafından düzenlenmesini ifade eder.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Naturalist, tüm olguları doğa yasalarıyla açıklayan dünya görüşünü benimseyen kişi veya yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Naturalizm, tüm olguların doğa yasaları çerçevesinde açıklanabileceğini savunan görüştür.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Nominalist ontoloji, tümellerin gerçek bir varlığa sahip olmadığını, yalnızca isimlerden oluştuğunu savunan ontolojik yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Nominalizm, tümellerin gerçek varlıklar değil, yalnızca adlar olduğunu savunan görüştür.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Nöral model, sinir sisteminin işleyişini açıklamak için kullanılan kuramsal veya matematiksel temsildir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Nörolojik bozukluk, sinir sisteminin yapısal veya işlevsel bozulmasını ifade eder.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Nörotransmitter, sinapslarda kimyasal sinyal iletimini sağlayan moleküldür.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Otoriterlik, siyasal iktidarın sınırlı denetime tabi olduğu ve kararların merkezî biçimde alındığı yönetim anlayışıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Panenteizm, evrenin Tanrı'nın içinde olduğunu ancak Tanrı'nın evrenle sınırlı olmadığını savunan görüştür.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Plastisite, sinir sisteminin deneyime bağlı olarak değişebilme kapasitesidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Postkolonyalizm, sömürgecilik sonrası toplumsal, kültürel ve düşünsel etkileri inceleyen yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Postmodernizm, evrensel doğrulara, ilerleme anlatılarına ve mutlak temellere yönelik eleştirel yaklaşımı ifade eder.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Potansiyel, bir varlığın henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşebilir olma durumudur.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Pozitif hukuk, belirli bir toplumda geçerli olan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının bütünüdür.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Pozitivizm, geçerli bilginin yalnızca deney ve gözleme dayalı olabileceğini savunan yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Pragmatizm, düşünce ve inançların doğruluğunu pratik sonuçlarıyla değerlendiren felsefi yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Rasyonalizm, bilginin temel kaynağının akıl olduğunu savunan felsefi yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Sanatsal realizm, idealizasyonu reddederek gündelik ve toplumsal gerçekliği olduğu gibi yansıtmayı amaçlayan yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Reenkarnasyon, ruhun ölümden sonra başka bir bedende yeniden dünyaya gelmesini savunan inanç ve öğretidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Etimoloji
Disiplin
Tanım: Rölativizm, doğruluk ve değerlerin mutlak değil, bağlama göre değiştiğini savunan görüştür.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Sekülerizm, toplumsal düzenin ve kamusal alanın dinî referanslardan bağımsız olarak yapılandırılmasını savunan düşünce biçimidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Sürrealizm, bilinçdışı, düşler ve rastlantısallık yoluyla gerçekliğin ötesine geçmeyi hedefleyen sanatsal akımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Tarihsel materyalizm, toplumsal ve tarihsel gelişmeleri maddi üretim ilişkileri temelinde açıklayan yaklaşımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Tarihsel perspektif, olayları ve düşünceleri kendi dönemlerinin sosyal, siyasal ve kültürel koşulları içinde değerlendirme yaklaşımıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Totalitarizm, siyasal iktidarın toplumun tüm alanlarını kontrol etmeyi amaçladığı yönetim biçimidir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Transandantal, deneyimi mümkün kılan zihinsel yapı ve koşulları ifade eden felsefi kavramdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Transandent, duyusal deneyimin sınırlarını aşan ve deneyim yoluyla bilinemeyen varlık veya ilkeleri ifade eder.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Ütilitarizm, bir eylemin ahlaki değerini ürettiği faydaya göre belirleyen ahlak kuramıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Uzay-zaman, uzay ve zamanın ayrılmaz bir bütün olarak ele alındığı fiziksel yapı kavramıdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Varoluşçuluk, insanın önce var olup sonra kendini eylemleriyle tanımladığını savunan felsefi akımdır.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Zayıf agnostisizm, Tanrı’nın varlığı hakkında şu an için yeterli bilgiye sahip olunmadığını savunan, ancak ilkece bilinemezlik iddiasında bulunmayan epistemik tutumdur.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Zayıf ateizm, Tanrı’nın varlığını reddetmekten ziyade, Tanrı inancına sahip olmama durumunu ifade eder. Bu tutum, epistemik yetersizlik veya kanıt eksikliği gerekçesiyle benimsenir.
DetayEtimoloji
Disiplin
Tanım: Zihinsel temsil, zihnin nesneleri ve durumları simgesel biçimde içermesidir.
Detay