Engizisyon
Tanım
Engizisyon, Orta Çağ’da kilise tarafından sapkınlıkla mücadele amacıyla kurulan dini yargı sistemini ifade eder.
Cümle
İnanç zorla korunamaz
Bağlam
- Dinî otorite ile siyasal güç ilişkisi bağlamında ele alınır.
- Orta Çağ Hristiyan toplum yapısının kurumsal bir unsuru olarak değerlendirilir.
- İfade özgürlüğü ve inanç özgürlüğü tartışmalarında tarihsel örnek olarak kullanılır.
Kapsam ve Sınırlar
- Dönemsel ve tarihsel bir kurumdur.
- Modern hukuk anlayışıyla bağdaşmaz.
- Farklı bölgelerde farklı uygulamalara sahiptir.
Kullanım Örnekleri
- Sapkınlık suçlamasıyla yürütülen kilise mahkemeleri.
- Düşünce ve inanç nedeniyle yargılanan bireyler.
Yanlış Kullanımlar
- Her dinî baskı biçimini engizisyon olarak adlandırmak.
- Engizisyonu yalnızca bireysel kötülüklerle açıklamak.
- Tarihsel bağlamından kopararak güncel ideolojik argümanlara indirgemek.
Anlam Dönüşümü
- Başlangıçta soruşturma anlamı taşıyordu.
- Orta Çağ’da kurumsal bir yargı sistemine dönüştü.
- Modern dönemde dinî baskının sembolü hâline geldi.
Kavram Kökeni
- Engizisyon Latince 'inquisitio' kelimesinden türemiştir.
- Soruşturma ve yargılama anlamı taşır.
Disiplinlere Göre Kullanım
Engizisyon, Orta Çağ Avrupa’sında dinî ve siyasal otoritenin yargı pratiği olarak incelenir.
İnanç, iktidar ve baskı ilişkileri bağlamında düşünce özgürlüğü tartışmalarına konu olur.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Dinî inancın zorla dayatılamayacağını savunarak engizisyon pratiğini dolaylı biçimde eleştirir.
Dini hoşgörüsüzlüğü ve kilise baskısını sert biçimde eleştiren Aydınlanma düşünürü olarak öne çıkar.