Normatif
Tanım
Normatif, neyin olması gerektiğine dair değer ve kural bildiren yargıları ifade eder.
Cümle
“Normatif yargılar, olması gerekene ilişkindir.”
Bağlam
- Etik ve siyaset felsefesinde temel ayrımdır.
- Olgusal betimlemelerden ayrılır.
Kapsam ve Sınırlar
- Normatif yargılar deneysel olarak doğrulanamaz.
Kullanım Örnekleri
- İnsanlara zarar verilmemelidir.
Yanlış Kullanımlar
- Normatif yargıları olgusal iddia gibi sunmak
Anlam Dönüşümü
- Hume’un olgu–değer ayrımıyla netleşmiştir.
Kavram Kökeni
- Latince: normativus
- Kural koyucu anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Normatif yaklaşım, eylemlerin nasıl olması gerektiğini belirleyen ahlaki hükümlerle ilgilenir.
Normatif yargılar, adalet, hak ve meşruiyet gibi kavramların değerlendirilmesinde kullanılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Normatif yargıları olgusal yargılardan ayırarak ‘olan’ ile ‘olması gereken’ arasındaki kopuşu vurgular.
Normatifliği, pratik aklın evrensel yasalar koyma yetisiyle temellendirir.
Normatif ilkeleri adalet teorisi çerçevesinde toplumsal düzenin temeline yerleştirir.