Düalizm
Tanım
Düalizm, gerçekliğin iki temel ve indirgenemez ilke veya tözden oluştuğunu savunan görüştür.
Cümle
“Zihin ve beden iki ayrı tözdür.”
Bağlam
- Zihin–beden probleminde temel açıklama modeli olarak kullanılır.
- Metafizikte varlığın yapısını açıklamak için başvurulur.
- Din felsefesinde ruh–madde ayrımını temellendirir.
Kapsam ve Sınırlar
- Tüm gerçeklik alanlarını açıklamakta zorlanabilir.
- İki töz arasındaki etkileşim problemi ortaya çıkar.
- Bilimsel indirgemecilikle çatışabilir.
Kullanım Örnekleri
- Descartes’ın zihin–beden ayrımı düalizme örnektir.
- Bazı dini öğretiler düalist bir evren anlayışı sunar.
Yanlış Kullanımlar
- Her ikili ayrımı düalizm olarak adlandırmak.
- Zihinsel–fiziksel farkları otomatik olarak tözsel saymak.
- Düalizmi yalnızca Descartes ile sınırlamak.
Anlam Dönüşümü
- Antik çağda iyi–kötü ikiliğiyle ilişkilendirildi.
- Modern felsefede töz düalizmi biçimini aldı.
- Günümüzde farklı düalizm türleriyle çeşitlendi.
Kavram Kökeni
- Latince: dualis
- İkili yapı anlayışı
Disiplinlere Göre Kullanım
Düalizm, varlığın iki indirgenemez ilkeye dayanıp dayanmadığını tartışarak gerçekliğin temel yapısını sorgular.
Zihin–beden problemi bağlamında düalizm, zihinsel olanın fiziksel olana indirgenemeyeceğini savunan temel yaklaşımdır.
Ruh–madde ayrımı üzerinden insanın metafizik yapısını ve ölüm sonrası varoluşu temellendirmede kullanılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Zihin (res cogitans) ile bedenin (res extensa) iki ayrı töz olduğunu savunarak modern töz düalizmini kurmuştur.
Duyulur dünya ile idealar dünyası ayrımıyla metafizik bir ikilik anlayışı geliştirmiştir.