Felsefe Sözlüğü

Tanım: Algı, duyular aracılığıyla elde edilen verilerin bilinçte düzenlenmesi ve anlamlı hale getirilmesi sürecidir.

Tanım: Anlam, bir ifade, işaret veya düşüncenin neye gönderimde bulunduğunu ya da nasıl kavrandığını belirleyen içeriktir.

Tanım: Anlamlandırma, deneyim ve olgulara zihinsel ve kültürel çerçeveler içinde anlam yükleme sürecidir.

Tanım: Bedensellik, öznenin dünyayla kurduğu ilişkinin bedensel boyutunu ifade eden kavramdır.

Tanım: Bencillik, bireyin kendi çıkarını başkalarının zararına olacak biçimde öncelemesidir.

Tanım: Benlik, bireyin kendisini süreklilik içinde özne olarak deneyimlemesini sağlayan yapıdır.

Tanım: Bilinç, öznenin kendisinin ve deneyimlerinin farkında olma durumudur.

Tanım: Bilinçaltı, bireyin farkında olmadığı düşünce, duygu ve eğilimlerin zihinsel düzeyini ifade eden kavramdır.

Tanım: Bilincin akışı, zihinsel yaşantının kesintisiz, dinamik ve sürekli bir süreç olarak işlediğini ifade eden yaklaşımdır.

Tanım: Bilinçlilik, öznenin kendi deneyimlerinin farkında olması ve onlara yönelmesidir.

Tanım: Conatus, her varlığın kendi varlığını sürdürmeye ve kudretini artırmaya yönelik içsel yönelimini ifade eden kavramdır.

Tanım: Deneyim, öznenin dünya ile etkileşimi sonucunda elde ettiği bilinç içeriklerinin bütünüdür.

Tanım: Dinî deneyim, bireyin kutsal veya ilahi olarak yorumladığı yoğun ve öznel yaşantı biçimidir.

Tanım: Düşünce, zihnin kavramlar, imgeler ve yargılar aracılığıyla kurduğu etkinliktir.

Tanım: Düşünme, zihnin kavramlar, imgeler ve yargılar arasında kurduğu bilinçli ilişkiler sürecidir.

Tanım: Duyum, dış dünyadan ya da bedenden gelen uyarıların bilinçte oluşturduğu en temel yaşantıdır.

Tanım: Ego, bireyin kendilik bilincini ve gerçeklikle kurduğu dengeyi temsil eden benlik yapısıdır.

Tanım: Egoizm, bireyin kendi çıkarını ahlaki ölçüt olarak temel alması gerektiğini savunan görüştür.

Tanım: Fenomenolojik ontoloji, varlığı bilinçte göründüğü haliyle ele alan ve deneyimi temel alan ontolojik yaklaşımdır.

Tanım: Hafıza, geçmiş deneyimlerin zihinde saklanması ve gerektiğinde yeniden çağrılması yetisini ifade eden kavramdır.

Tanım: Histerik, duygusal tepkileri aşırı ve denetimsiz biçimde yaşayan bireyi tanımlayan bir nitelemedir.

Tanım: İçsel deneyim, öznenin kendi zihinsel yaşantılarına dolaysız biçimde erişmesini ifade eder.

Tanım: İnanç, bir önermeyi kesin bilgiye dayanmaksızın doğru kabul etme tutumudur.

Tanım: İrade, öznenin bir eylemi gerçekleştirmeye veya belirli bir yönde karar vermeye yönelik isteme ve yönelme yetisidir.

Tanım: İsteme, bir öznenin belirli bir durumu gerçekleştirmeye yönelen zihinsel ve istemsel eğilimidir.

Tanım: İstenç, bireyin yönelme, karar verme ve eyleme geçme kapasitesini ifade eden; bilinç, arzu ve amaçla ilişkili temel felsefi kavramdır.

Tanım: Karar verme, bireyin birden fazla seçenek arasından bilinçli bir tercih yapması sürecidir.

Tanım: Kaygı, bireyin kendi varoluşuna, özgürlüğüne ve olasılıklarına ilişkin farkındalıktan doğan temel ve yönsüz huzursuzluk hâlidir.

Tanım: Kolektif bilinç, bir toplumu oluşturan ortak inanç, değer ve normların bütünü olarak tanımlanır.

Tanım: Narsisizm, bireyin kendine aşırı hayranlık duyması ve kendini merkeze almasıyla tanımlanan tutumdur.

Tanım: Narsist, narsisistik eğilimler gösteren ve kendini aşırı biçimde merkeze alan kişidir.

Tanım: Nesne, bilme ve algılama ediminin yöneldiği varlık veya olgudur.

Tanım: Niyet, bir eylemin veya ifadenin arkasındaki amaç ve yönelimi ifade eder.

Tanım: Özbilinç, bireyin kendisinin bilincinde olması durumudur.

Tanım: Özgür irade, bireyin eylemlerini içsel zorunluluklar ve dışsal belirlenimler olmaksızın seçebilme yetisidir.

Tanım: Özne, bilen, algılayan ve deneyimleyen bilinç sahibi varlıktır.

Tanım: Öznel deneyim, yalnızca deneyimi yaşayan özneye özgü olan bilinçli yaşantıdır.

Tanım: Qualia, bilinçli deneyimlerin yalnızca özne tarafından yaşanan niteliksel yönlerini ifade eden kavramdır.

Tanım: Refleksif düşünce, düşüncenin kendi süreçlerini konu edinmesidir.

Tanım: Temsil, bir varlık ya da durumun başka bir varlık veya durum adına gösterilmesidir.

Tanım: Tin, bilinç, akıl ve özgürlüğün tarihsel süreç içinde kendini açığa vurmasını ifade eden felsefi kavramdır.

Tanım: Yaşantı, bilincin doğrudan deneyimlediği anlamlı süreçtir.

Tanım: Zihin, düşünme, algılama, hatırlama ve bilinç süreçlerinin gerçekleştiği bilişsel yapıdır.

Tanım: Zihinsel durum, bir öznenin inanç, arzu, niyet ve düşünce gibi zihinsel hâllerini ifade eder.

Tanım: Zihinsel içerik, bir zihinsel durumun neye ilişkin olduğunu ve ne anlama geldiğini belirleyen unsurdur.

Tanım: Zihinsel temsil, zihnin nesneleri ve durumları simgesel biçimde içermesidir.

Tanım: Zihin–beden ilişkisi, zihinsel süreçler ile fiziksel beden arasındaki ontolojik ve nedensel bağın nasıl açıklanacağını konu alan problemdir.