Empirizm
Tanım
Empirizm, bilginin temel kaynağının duyusal deneyim olduğunu savunan epistemolojik görüştür.
Cümle
“Zihinde doğuştan hiçbir fikir yoktur.”
Zıt Anlam
AkılcılıkBağlam
- Bilginin kökenine dair epistemoloji tartışmalarında kullanılır.
- Rasyonalizme karşı deney temelli bilgi anlayışını ifade eder.
Kapsam ve Sınırlar
- Zorunlu ve evrensel bilgiyi açıklamakta zorlanır.
- Duyuların güvenilirliği problemine açıktır.
Kullanım Örnekleri
- Bilginin gözlem ve deneyle elde edildiğinin savunulması
- Doğuştan fikirlerin reddedilmesi
Yanlış Kullanımlar
- Empirizmi tüm akıl yürütmeyi reddeden bir görüş sanmak
- Empirizmi doğrudan bilimsel yöntemle özdeşleştirmek
Anlam Dönüşümü
- Antik dönemde deney vurgusu olarak ortaya çıktı.
- Modern epistemolojide sistematik bir bilgi kuramına dönüştü.
Kavram Kökeni
- Yunanca: empeiria (deney)
- Deney temelli bilgi anlayışı
Disiplinlere Göre Kullanım
Empirizm, bilginin kökenini duyusal deneyime dayandırarak epistemolojinin temel tartışma pozisyonlarından birini oluşturur.
Gözlem ve deneyin bilgi üretimindeki rolü empirist yaklaşım çerçevesinde temellendirilir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Zihnin boş levha (tabula rasa) olduğunu savunarak modern empirizmin kurucu figürü olmuştur.
Deney temelli bilgi anlayışını idealist bir ontolojiyle birleştirerek empirizmi özgün biçimde yorumlamıştır.
Nedensellik ve tümevarım eleştirileriyle empirizmin sınırlarını ve sonuçlarını radikalleştirmiştir.