Deneycilik
Tanım
Deneycilik, bilginin temel kaynağının duyusal deneyim olduğunu savunan görüştür.
Cümle
“Zihinde olan hiçbir şey yoktur ki, önce duyularda bulunmamış olsun.”
Bağlam
- Epistemolojide rasyonalizme karşıt bir konum alır.
- Bilimsel yöntemin felsefi temelini oluşturur.
- Gözlem ve deney vurgusu taşır.
Kapsam ve Sınırlar
- Matematiksel ve mantıksal bilgiyi açıklamakta zorlanır.
- Zorunlu doğruları temellendiremez.
- Duyuların güvenilirliği sorunludur.
Kullanım Örnekleri
- Bilginin gözlemle doğrulanması.
- Deney yoluyla hipotez test edilmesi.
Yanlış Kullanımlar
- Deneycilikle bilimi özdeşleştirmek.
- Her bilgiyi yalnızca duyulara indirgemek.
- Metafiziği tamamen anlamsız saymak.
Anlam Dönüşümü
- Antik dönemde sezgisel deney vurgusu vardı.
- Modern dönemde sistemli epistemolojiye dönüştü.
- Bilim felsefesinde merkezî hâle geldi.
Kavram Kökeni
- Türkçe: deney
- Duyusal tecrübe vurgusu
Disiplinlere Göre Kullanım
Deneycilik, bilginin kaynağını duyusal tecrübeye dayandıran temel bilgi teorisidir.
Gözlem ve deney temelli bilim anlayışının felsefi zeminini oluşturur.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Zihni boş bir levha olarak görerek bilginin deneyle oluştuğunu savunur.
Deneyciliği idealist bir yorumla birleştirerek algının merkezi rolünü vurgular.