Korelasyon
Tanım
Korelasyon, iki veya daha fazla değişken arasında birlikte değişme ilişkisini ifade eden kavramdır.
Cümle
Birlikte değişen her şey neden-sonuç ilişkisi taşımaz
Bağlam
- İstatistiksel ve bilimsel analizlerde değişkenler arası ilişkiyi tanımlamak için kullanılır.
- Nedensellik tartışmalarında ayırt edici bir kavramdır.
- Sosyal bilimlerde eğilim ve örüntüleri belirlemede başvurulur.
Kapsam ve Sınırlar
- Nedensel ilişki hakkında tek başına bilgi vermez.
- Tesadüfi veya üçüncü değişken kaynaklı ilişkileri ayırt edemez.
- Yorumlandığı bağlama göre yanıltıcı olabilir.
Kullanım Örnekleri
- Sigara kullanımı ile bazı hastalıklar arasındaki ilişki.
- Eğitim düzeyi ile gelir arasındaki birlikte değişim.
Yanlış Kullanımlar
- Korelasyonu doğrudan nedensellik olarak yorumlamak.
- İstatistiksel ilişkiyi zorunlu bağlantı sanmak.
- Bağlamdan kopuk korelasyon verilerini genellemek.
Anlam Dönüşümü
- Başlangıçta matematiksel bir ilişki kavramıydı.
- Modern bilimlerde nedensellikten ayrıştırılmış teknik anlam kazandı.
Kavram Kökeni
- Korelasyon Latince 'correlatio' kelimesinden türemiştir.
- Nedensellikten farklı olarak yalnızca birlikte değişimi ifade eder.
Disiplinlere Göre Kullanım
Korelasyon, değişkenler arasındaki birlikte değişimi ölçen nicel bir ilişki göstergesi olarak kullanılır.
Nedensellik ile istatistiksel ilişki arasındaki ayrımı açıklamak için temel kavramsal araçlardan biridir.
Toplumsal eğilim ve örüntülerin betimlenmesinde korelasyon analizlerine başvurulur.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Birlikte değişimin zorunlu nedensellik anlamına gelmediğini savunarak korelasyon–nedensellik ayrımını temellendirir.
Korelasyonu matematiksel ve istatistiksel bir kavram olarak sistematik biçimde tanımlar.