Fideizm
Tanım
Fideizm, dini inançların akılsal temellendirmeye değil, imana ve teslimiyete dayandığını savunan görüştür.
Cümle
“İman, aklın sınırlarının ötesinde başlar.”
Bağlam
- Din felsefesinde akıl–iman ilişkisi tartışmalarında yer alır.
- Rasyonalist teolojiye karşıt bir duruştur.
Kapsam ve Sınırlar
- Aşırı yorumları irrasyonalizme yol açabilir.
- Eleştirel sorgulamayı dışlayabilir.
Kullanım Örnekleri
- İnancın kanıt gerektirmediği görüşü
- İman sıçraması fikri
Yanlış Kullanımlar
- Her inanç biçimini fideizm sanmak
- Aklı tümüyle reddeden tutumla özdeşleştirmek
Anlam Dönüşümü
- Ortaçağ teolojisinde ortaya çıktı.
- Modern dönemde varoluşçu yorumlarla yeniden ele alındı.
Kavram Kökeni
- Latince: fides
- İman, güven
Disiplinlere Göre Kullanım
Fideizm, inancın akıl yoluyla kanıtlanamayacağını ve imanın bağımsız bir alan olduğunu savunur.
Vahiy ve iman merkezli din anlayışlarında aklın sınırlarını vurgulayan bir yaklaşım olarak kullanılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
İmanın akılsal kanıttan ziyade kalbin ve teslimiyetin meselesi olduğunu savunmuştur.
İman sıçraması kavramıyla fideizmi varoluşsal bir boyuta taşımıştır.