Hakkaniyet
Tanım
Hakkaniyet, hukukun soyut ve genel kurallarının somut durumlarda adil biçimde uygulanmasını amaçlayan ilkedir.
Cümle
“Hakkaniyet, yasanın genelliğini düzelten ilkedir.”
Bağlam
- Hukuk felsefesinde adalet kavramıyla bağlantılıdır.
- Yargı uygulamalarında esneklik sağlar.
Kapsam ve Sınırlar
- Keyfî yorumlara açık olmaması gerekir.
Kullanım Örnekleri
- Somut olay adaleti
- Hâkimin takdir yetkisi
Yanlış Kullanımlar
- Hakkaniyeti hukukun yerine geçirmek
Anlam Dönüşümü
- Antik Yunan’dan modern hukuk sistemlerine taşınmıştır.
Kavram Kökeni
- Arapça: ḥaqq
- Adil olma anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Hakkaniyet, katı hukuk kurallarının adaletle uyumlu biçimde uygulanmasını sağlayan tamamlayıcı ilkedir.
Somut durum adaleti ve vicdani değerlendirme bağlamında ele alınır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Hakkaniyeti, yasanın genelliğinden doğan adaletsizlikleri gideren düzeltici ilke olarak tanımlamıştır.
Hakkaniyeti doğal hukuk ile pozitif hukuk arasındaki denge unsuru olarak ele almıştır.
Hakkaniyeti adaletin makul uygulanışı ve kurumsal adaletle ilişkilendirmiştir.