Önyargı
Tanım
Önyargı, deneyimden önce oluşmuş ve anlamayı yönlendiren ön kabullerdir.
Cümle
“Önyargılar, anlamanın engeli değil koşuludur.”
Bağlam
- Hermeneutikte kaçınılmaz bir unsur olarak görülür.
- Anlamanın yönünü ve sınırlarını belirler.
Kapsam ve Sınırlar
- Eleştirilmediğinde dogmatikleşebilir.
- Anlamayı tek yöne hapsedebilir.
Kullanım Örnekleri
- Tarihsel önyargılar
- Kültürel kabuller
Yanlış Kullanımlar
- Önyargıyı tamamen olumsuz görmek
- Önyargıyı mutlak doğru kabul etmek
Anlam Dönüşümü
- Aydınlanma düşüncesinde olumsuzlandı.
- Hermeneutikte yapıcı bir unsur olarak yeniden değerlendirildi.
Kavram Kökeni
- Türkçe: ön
- Yargıdan önce oluşan kanaat
Disiplinlere Göre Kullanım
Önyargı, yorum sürecinde anlamı yönlendiren tarihsel ve kültürel ön kabuller olarak değerlendirilir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Önyargıların, eleştirel farkındalıkla birlikte anlamayı mümkün kılan yapıcı unsurlar olduğunu savunmuştur.
Aydınlanma bağlamında önyargıları eleştirel aklın aşması gereken sınırlar olarak tartışmıştır.