Şirk
Tanım
Şirk, Allah’a ait olan ilahlık, rububiyet veya ibadet vasıflarının başkalarına nispet edilmesidir.
Cümle
Şirk, hakikatin bölünmesidir
Bağlam
- Tevhid inancının zıddı olarak kelâmın merkezî kavramlarından biridir.
- İnanç, ibadet ve otorite alanlarında farklı türleriyle ele alınır.
- Kur’an’da affedilmeyeceği bildirilen temel akide ihlali olarak geçer.
- Kelâmda büyük–küçük şirk ayrımı çerçevesinde tartışılır.
Kapsam ve Sınırlar
- Kavramın sosyolojik anlamla daraltılması.
Kullanım Örnekleri
- İbadeti Allah dışında bir varlığa yöneltmek.
- İlahi otoriteyi mutlak biçimde insan kaynaklı görmek.
Yanlış Kullanımlar
- Her hatalı davranışın şirk sayılması.
Anlam Dönüşümü
- İlk dönemde putperestlik bağlamında kullanıldı.
- Zamanla niyet, ibadet ve otorite alanlarını kapsayacak biçimde genişledi.
- Kelâm literatüründe kavramsal türlere ayrıldı.
Kavram Kökeni
- Ortak koşmak anlamına gelir.
- İslam inancında en temel akide ihlalidir.
Disiplinlere Göre Kullanım
Şirk, tevhid inancının zıddı olarak ilahlık, rububiyet veya ibadetin Allah dışında varlıklara nispet edilmesini ifade eder.
İslam inancında en ağır akide ihlali kabul edilen şirk, iman–küfür ayrımının merkezinde yer alır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Şirki yalnızca putperestlikle sınırlamayıp otorite, hüküm ve niyet alanlarına da teşmil eden geniş bir tevhid anlayışı geliştirmiştir.