Monoteizm
Tanım
Monoteizm, evrenin tek ve mutlak bir Tanrı tarafından yaratıldığı ve yönetildiği inancıdır.
Cümle
“Bir olan Tanrı, varlığın ilkesidir.”
Bağlam
- Teoloji ve din felsefesinde Tanrı tasavvurunu açıklamak için kullanılır.
- Teklik ilkesinin ilahi düzlemde ifadesidir.
Kapsam ve Sınırlar
- Tanrı anlayışlarının tümünü tek biçimde kapsamaz.
Kullanım Örnekleri
- İslam monoteist bir dindir.
- Monoteizm Tanrı’nın birliğini vurgular.
Yanlış Kullanımlar
- Monoteizmi zorunlu olarak dogmatizmle özdeşleştirmek
Anlam Dönüşümü
- Antik çoktanrılı inançlara karşı ayrıştırıcı bir kavram olarak ortaya çıkmıştır.
- Modern dönemde felsefi ve etik boyutlarıyla da ele alınmaktadır.
Kavram Kökeni
- Antik Yunanca: monos + theos
- Tek tanrı inancı
Disiplinlere Göre Kullanım
Monoteizm, Tanrı’nın birliği, mutlaklığı ve evrenle ilişkisi bağlamında tartışılır.
Tek tanrı inancı ilahi nitelikler, yaratma ve egemenlik anlayışıyla sistematikleştirilir.
Birlik ilkesi, varlığın nihai temeli olarak monoteist Tanrı anlayışıyla ilişkilendirilir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Bir olan ilkesini metafizik temelde ele alarak tektanrıcı düşünceyi etkilemiştir.
Tanrı’nın birliğini akılsal argümanlarla temellendirmeye çalışmıştır.