Yanlılık
Tanım
Yanlılık, değerlendirme ve araştırmalarda taraflılık oluşturan eğilimdir.
Cümle
“Yanlılık, bilginin en gizli düşmanıdır.”
Bağlam
- Araştırmacının bilinçli veya bilinçsiz etkilerini ifade eder.
- Bilimsel nesnellik tartışmalarının merkezinde yer alır.
Kapsam ve Sınırlar
- Tamamen ortadan kaldırılması mümkün değildir.
- Fark edilmediğinde sonuçları ciddi biçimde çarpıtabilir.
Kullanım Örnekleri
- Seçim yanlılığı
- Onaylama yanlılığı
Yanlış Kullanımlar
- Yanlılığı yalnızca etik sorun olarak görmek
- Kendi yanlılığını göz ardı etmek
Anlam Dönüşümü
- Gündelik dilde taraf tutma anlamındaydı.
- Bilim felsefesinde sistematik bir sorun olarak ele alındı.
Kavram Kökeni
- Türkçe: yan
- Taraf tutma anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Yanlılık, araştırma tasarımı ve veri yorumunda nesnelliği tehdit eden temel sorunlardan biri olarak ele alınır.
Bilginin üretim sürecinde öznel unsurların rolünü ve sınırlarını tartışır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Zihnin putları (idola) kavramıyla insan düşüncesindeki yanlılık kaynaklarını sistematik biçimde analiz etmiştir.
Eleştirel akıl ve yanlışlama ilkesiyle yanlılığı sınırlamaya yönelik bir bilim anlayışı geliştirmiştir.