Yapı
Tanım
Yapı, bir bütün oluşturan öğelerin aralarındaki ilişkilerle kurduğu düzenli örgütlenmedir.
Cümle
“Yapı, öğelerin ilişkisel bütünüdür.”
Bağlam
- Parça–bütün ilişkisi bağlamında ele alınır.
- Yapısalcı düşüncede merkezi kavramdır.
Kapsam ve Sınırlar
- Her olgu yapısal olarak açıklanamaz.
- Yapı kavramı değişimi göz ardı edebilir.
Kullanım Örnekleri
- Dil bir yapıdır.
- Toplumsal yapı tartışıldı.
Yanlış Kullanımlar
- Yapıyı durağan sanmak
- Yapıyı tek nedensel açıklama olarak kullanmak
Anlam Dönüşümü
- 20. yüzyılda yapısalcılıkla sistematikleşmiştir.
- Sonrasında post-yapısalcı eleştirilere uğramıştır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: yapmak
- Kurma ve düzenleme anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Yapı, bir varlığın ya da bütünün, parçalar arasındaki ilişkilerle kurulan düzenini ifade eder.
Yapı, dilsel öğelerin tek tek anlamlarından ziyade aralarındaki ilişkilerle açıklanmasını sağlar.
Toplumsal olgular, bireylerin ötesinde işleyen yapılar üzerinden analiz edilir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Yapıyı, kültürel öğelerin bilinçdışı ilişkisel düzeni olarak tanımlar.
Dilde yapıyı, göstergeler arasındaki ilişkiler sistemi olarak kurar.
Yapı fikrini, tarihsel söylem ve bilgi düzenleri bağlamında eleştirel biçimde dönüştürür.