Cevher
Tanım
Cevher, kendi başına var olabilen ve niteliklerin (arazların) dayandığı ontolojik temel olarak kabul edilen varlıktır.
Cümle
“Cevher, arazların taşıyıcısıdır.”
Bağlam
- Cevher–araz ayrımı bağlamında kullanılır.
- Metafizikte varlığın taşıyıcı ilkesi olarak ele alınır.
- Kelam ve İslam felsefesinde ontolojik çözümlemenin merkezindedir.
Kapsam ve Sınırlar
- Cevher doğrudan deneyimlenemez.
- Modern felsefede cevher kavramı eleştirilmiştir.
Kullanım Örnekleri
- İnsan, nitelikleri değişse de aynı cevherdir.
- Arazlar cevhere bağlıdır.
Yanlış Kullanımlar
- Cevheri fiziksel maddeyle özdeşleştirmek
- Her değişmeyeni cevher sanmak
Anlam Dönüşümü
- Aristoteles’te töz anlamında sistematikleşmiştir.
- Modern felsefede yerini süreç ve ilişki kavramlarına bırakmıştır.
Kavram Kökeni
- Arapça: jawhar
- Öz ve töz anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Cevher, varlığın kendi başına var olabilen ve niteliklerin dayandığı ontolojik taşıyıcısıdır.
Cevher, değişim içinde sürekliliği mümkün kılan temel ilke olarak ele alınır.
Cevher, yaratılmış varlıkların temel ontolojik birimi olarak tartışılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Cevheri (ousia), arazların taşıyıcısı olan temel varlık olarak tanımlar.
Cevheri, mahiyet ve varlık ayrımı içinde sistematik bir ontolojik kavram haline getirir.
Cevheri, düşünce ve uzam olmak üzere iki temel töz üzerinden yeniden yorumlar.