Mütevatir Haber
Tanım
Mütevatir haber, yalan üzerinde birleşmeleri aklen mümkün olmayan çok sayıda kişi tarafından aktarılan ve kesin bilgi ifade eden haber türüdür.
Cümle
Tevatür, şüpheyi ortadan kaldırır
Bağlam
- Kelâm ve usûl-i fıkıhta kesin bilgi kaynağıdır.
- Haber-i sadık türlerinden biri kabul edilir.
- İnanç esaslarının temellendirilmesinde kullanılır.
Kapsam ve Sınırlar
- Her çok aktarılan haber mütevatir değildir.
- Aktarıcıların sayısı kadar nitelikleri de önemlidir.
- Tarihsel söylentilerle karıştırılamaz.
Kullanım Örnekleri
- Kur’an’ın mushaf halinde aktarımı.
- Namazın rekât sayıları.
Yanlış Kullanımlar
- Ahad haberleri mütevatir gibi sunmak.
- Popülerliği doğruluk ölçütü saymak.
- Eleştirel değerlendirmeyi dışlamak.
Anlam Dönüşümü
- Hadis ilminde teknik terim olarak gelişti.
- Kelâmda epistemolojik statü kazandı.
- Modern bilgi teorisiyle karşılaştırıldı.
Kavram Kökeni
- Ardı ardına gelmek anlamındaki kökten gelir.
- Usûl ve kelamda kesin bilgi kaynağıdır.
Disiplinlere Göre Kullanım
Mütevatir haber, kesin bilgi ifade eden nakil türü olarak şer‘î deliller arasında özel bir konuma sahiptir.
İnanç esaslarının ispatında güvenilir bilgi kaynağı olarak kullanılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Tevatür şartlarını belirleyerek mütevatir haberin epistemik değerini tanımlamışlardır.