Yargı
Tanım
Yargı, bir şey hakkında doğru ya da yanlış olabilecek bir hüküm bildiren zihinsel edimdir.
Cümle
“Yargı, düşüncenin doğruluk iddiası taşıyan biçimidir.”
Bağlam
- Mantık ve epistemolojide temel rol oynar.
- Değerlendirme ve karar süreçlerinde ortaya çıkar.
Kapsam ve Sınırlar
- Her yargı doğru değildir.
- Önyargılar yargıyı etkileyebilir.
Kullanım Örnekleri
- Bu bir değer yargısıdır.
- Yargısı hatalı çıktı.
Yanlış Kullanımlar
- Yargıyı kanaatle karıştırmak
- Yargıyı mutlaklaştırmak
Anlam Dönüşümü
- Klasik mantıkta yargı merkezlidir.
- Modern felsefede bilişsel edim olarak ele alınır.
Kavram Kökeni
- Arapça: ḥukm
- Hükme bağlama anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Yargı, doğruluk değeri taşıyan düşünsel edim olarak mantıksal çözümlemenin merkezindedir.
Bilgi, yargıların doğruluğu ve gerekçelendirilmesi üzerinden değerlendirilir.
Yargı, düşüncenin dünyaya ilişkin tutumunu ifade eden temel zihinsel edimdir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Yargıyı, kavram ile sezgi arasında bağ kuran bilişsel edim olarak tanımlar.
Yargıyı, özne ile yüklem arasında doğruluk iddiası kuran zihinsel bağ olarak ele alır.
Yargıyı, bilinç edimleri içinde özel bir niyetlilik türü olarak analiz eder.