Ezelî
Tanım
Ezelî, başlangıcı olmayan, zaman içinde meydana gelmemiş ve varlığı için bir ilk ana ihtiyaç duymayan şeyi ifade eder.
Cümle
Ezelî olan, zamana tabi olmayan varlıktır
Bağlam
- Kelamda Tanrı’nın varlığı ve sıfatlarını tanımlamak için kullanılır.
- Metafizikte zaman dışılık ve zorunlu varlık tartışmalarında yer alır.
- Felsefede yaratılmışlık problemiyle ilişkilidir.
Kapsam ve Sınırlar
- Ezelî kavramının zamansal geçmişle karıştırılması.
- Yaratılmış varlıklara yanlış biçimde uygulanması.
Kullanım Örnekleri
- Tanrı ezelî kabul edilir.
- Evrenin ezelî olup olmadığı tartışılmıştır.
Yanlış Kullanımlar
- Çok eski olanı ezelî saymak.
- Ezelî ile ebedî kavramlarını özdeşleştirmek.
Anlam Dönüşümü
- Klasik kelamda Tanrı’ya özgü bir nitelik olarak kullanılmıştır.
- Felsefi metafizikte zaman-dışı varlık tartışmalarının ana terimi olmuştur.
Kavram Kökeni
- Arapça kökenlidir
- Kelam literatüründe metafizik bir nitelik olarak kullanılmıştır
Disiplinlere Göre Kullanım
Ezelî kavramı, Tanrı’nın varlığının başlangıçsızlığını ve yaratılmışlardan mutlak biçimde ayrılığını ifade etmek için kullanılır.
Ezelî, zamansallığa tâbi olmayan varlık kipini ve zorunlu varlık anlayışını temellendirmede merkezi bir kavramdır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Ezelîliği, zamanın dışında olan ve varlığı başka bir nedene bağlı olmayan zorunlu varlıkla ilişkilendirir.
Ezelî olanı, mümkin varlıktan ayırarak Tanrı’nın ontolojik statüsünü açıklamak için kullanır.