Tümdengelim
Tanım
Tümdengelim, genel önermelerden zorunlu tekil sonuçlar çıkaran akıl yürütme biçimidir.
Cümle
“Tümdengelim, bilinen genelden bilinmeyen özele gider.”
Bağlam
- Matematik ve mantıkta temel çıkarım yöntemidir.
Kapsam ve Sınırlar
- Yeni bilgi üretmez, açımlayıcıdır.
Kullanım Örnekleri
- Bütün insanlar ölümlüdür → Sokrates ölümlüdür
Yanlış Kullanımlar
- Genel öncülleri sorgulamadan kabul etmek
Anlam Dönüşümü
- Aristoteles mantığında merkezi konumdadır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: tüm + den + gelmek
- Genelden özele ilerleme anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Tümdengelim, genel öncüllerden zorunlu sonuçlar çıkaran temel çıkarım biçimidir.
Matematiksel ispatlar tümdengelimsel akıl yürütmeye dayanır.
Tümdengelim, teorilerden özel durumlara uygulama yapılmasını sağlar.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Tümdengelimi kıyas teorisiyle sistemleştirerek mantığın merkezine yerleştirir.
Kesin bilgi arayışında tümdengelimsel yöntemi önceler.