Tümevarım
Tanım
Tümevarım, tekil gözlemlerden genel sonuçlara ulaşmayı amaçlayan çıkarım biçimidir.
Cümle
“Tümevarım kesinlik değil olasılık verir.”
Bağlam
- Bilimsel genellemelerin temel yöntemidir.
Kapsam ve Sınırlar
- Kesinlik sağlamaz.
- Hume problemiyle eleştirilmiştir.
Kullanım Örnekleri
- Gözlemlenen tüm kuğular beyazdır → Kuğular beyazdır
Yanlış Kullanımlar
- Sınırlı gözlemlerden kesin sonuç çıkarmak
Anlam Dönüşümü
- Modern bilimle birlikte merkezi hale gelmiştir.
Kavram Kökeni
- Türkçe: tüm + e + varmak
- Özelden genele ilerleme anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Tümevarım, tekil gözlemlerden genel sonuçlara ulaşmayı amaçlayan çıkarım türüdür.
Bilimsel yasaların ve genellemelerin oluşturulmasında temel yöntemdir.
Olasılıksal genelleme ve çıkarımlar tümevarımsal düşünceye dayanır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Tümevarımın kesinlik sağlamadığını ve rasyonel temellendirilemeyeceğini savunur.
Tümevarımı bilimsel yöntemin temeli olarak sistematik hale getirir.
Tümevarımı eleştirerek yanlışlamaya dayalı bilim anlayışını geliştirir.