Akıl Yürütme
Tanım
Akıl yürütme, önermeler arasında ilişki kurarak yeni bir yargıya ulaşma sürecidir.
Cümle
“Akıl yürütme, bilinenden bilinmeyene geçiştir.”
Bağlam
- Mantıkta çıkarım türleri olarak ele alınır.
- Günlük düşünmede ve bilimsel araştırmada kullanılır.
Kapsam ve Sınırlar
- Akıl yürütme hataya açık olabilir.
- Geçerli akıl yürütme doğru sonuç garantisi vermez.
Kullanım Örnekleri
- Tümdengelimsel çıkarım
- Tümevarımsal genelleme
Yanlış Kullanımlar
- Sezgisel çıkarımları mantıksal sanmak
- Ön kabulleri sorgulamadan sonuç çıkarmak
Anlam Dönüşümü
- Klasik mantıkta kıyasla sınırlandırılmıştır.
- Modern mantıkta farklı çıkarım türleri geliştirilmiştir.
Kavram Kökeni
- Türkçe: akıl
- Düşünceyi işletme anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Akıl yürütme, tümdengelim, tümevarım ve analoji gibi çıkarım biçimleri üzerinden incelenir.
Bilginin nasıl üretildiği ve gerekçelendirildiği akıl yürütme süreçleri üzerinden açıklanır.
Akıl yürütme, bilişsel süreçler ve karar verme mekanizmaları bağlamında ele alınır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Akıl yürütmeyi özellikle tümevarım yöntemi üzerinden temellendirir.
Akıl yürütmeyi kıyas yoluyla zorunlu sonuç üretme süreci olarak ele alır.
Akıl yürütmeye abduksiyon (en iyi açıklamaya çıkarım) türünü ekler.