Gözlem
Tanım
Gözlem, olguların doğrudan ya da araçlar yoluyla sistemli biçimde incelenmesidir.
Cümle
“Gözlem, bilimin başlangıç noktasıdır.”
Bağlam
- Bilimsel veri toplamanın temel yoludur.
- Deney ve ölçümle birlikte kullanılır.
Kapsam ve Sınırlar
- Kuramsal çerçeveden bağımsız değildir.
- Gözlemci etkisine açıktır.
Kullanım Örnekleri
- Astronomik gözlemler
- Davranış gözlemleri
Yanlış Kullanımlar
- Gözlemi yorumsuz ve nötr sanmak
Anlam Dönüşümü
- Ampirist gelenekte temel bilgi kaynağıdır.
- Modern bilimde araçsal ve kuramsal olarak yapılandırılmıştır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: göz
- Bakma ve inceleme anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Gözlem, bilimsel bilginin ampirik temeli olarak kuramla ilişkisi içinde değerlendirilir.
Gözlemin nesnelliği, kuram yüklülüğü ve bilgi üretimindeki rolü epistemolojik olarak incelenir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Gözlemi, bilimsel bilginin başlangıç noktası olarak görmüş ve deneyle birlikte vurgulamıştır.
Gözlemlerin kuramsal çerçeveden bağımsız olmadığını savunarak kuram yüklülük tezini geliştirmiştir.