Öz
Tanım
Öz, bir varlığın ne olduğunu belirleyen zorunlu ve değişmez nitelikler bütünüdür.
Cümle
“Öz, bir şeyi o şey yapan zorunlu belirlenimdir.”
Bağlam
- Metafizikte varlığın ne olduğuna dair açıklamalarda kullanılır.
- Öz–nitelik ayrımı bağlamında ele alınır.
- Tanım ve mahiyet tartışmalarında merkezi rol oynar.
Kapsam ve Sınırlar
- Her varlığın özü açık biçimde belirlenemeyebilir.
- Öz kavramı tarihsel yaklaşımlara göre değişir.
Kullanım Örnekleri
- İnsanın özü nedir sorusu metafiziktir.
- Bu değişim özle ilgili değildir.
Yanlış Kullanımlar
- Özü değişmez karakter sanmak
- Özü tüm niteliklerle özdeşleştirmek
Anlam Dönüşümü
- Antik felsefede ousia ile ilişkilidir.
- Orta Çağ’da mahiyet kavramıyla sistemleştirilmiştir.
- Modern felsefede eleştiriye açılmıştır.
Kavram Kökeni
- Arapça: māhiyya
- Bir şeyin ‘ne olduğu’ sorusu
Disiplinlere Göre Kullanım
Öz, bir varlığın ne olduğunu belirleyen zorunlu belirlenimler bütünü olarak ele alınır.
Varlığın mahiyetini açıklamak için öz kavramı merkezi bir rol oynar.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Özü, bir varlığı o varlık yapan zorunlu belirlenim olarak tanımlar.
Öz ile varoluşu ayırarak metafiziği sistematikleştirir.
İnsan için özden önce varoluşun geldiğini savunarak özcülüğü eleştirir.