Açıklama
Tanım
Açıklama, bir olgunun nedenlerini, koşullarını veya işleyiş mekanizmasını ortaya koyma sürecidir.
Cümle
“Açıklama, neden-sonuç ilişkisi kurmaktır.”
Bağlam
- Bilimde nedensellik ve yasa kavramlarıyla ilişkilidir.
- Felsefede anlama ve gerekçelendirme problemleriyle bağlantılıdır.
Kapsam ve Sınırlar
- Her açıklama kesinlik sağlamaz.
- Açıklama biçimi kuramsal çerçeveye bağlıdır.
Kullanım Örnekleri
- Hastalık nedenlerinin açıklanması
- Doğa olaylarının fizik yasalarıyla açıklanması
Yanlış Kullanımlar
- Betimlemeyi açıklama sanmak
- Amaçsal yorumları nedensel açıklama gibi sunmak
Anlam Dönüşümü
- Klasik düşüncede neden arayışıyla ilişkilidir.
- Modern bilimde yasa-temelli açıklama modeli öne çıkmıştır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: açık
- Anlaşılır kılma anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Açıklama, yasa, nedensellik ve model ilişkisi bağlamında bilimsel bilginin temel işlevlerinden biri olarak ele alınır.
Açıklamanın anlama ve gerekçelendirme ile ilişkisi epistemolojik olarak değerlendirilir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Açıklamayı yasa-temelli tümdengelimsel-nomolojik modelle sistematik hale getirmiştir.
Açıklamayı neden kavramı çerçevesinde ele alarak dört neden öğretisiyle temellendirmiştir.