Kadim
Tanım
Kadim, başlangıcı olmayan, zamanla sınırlı bulunmayan ve varlığı için başka bir nedene ihtiyaç duymayan varlık veya nitelik anlamına gelir.
Cümle
Kadim olan, varlığı için başlangıca ihtiyaç duymaz
Bağlam
- İslam metafiziğinde Tanrı’nın sıfatlarını açıklamak için kullanılır.
- Zaman ve ezelilik tartışmalarında merkezi bir kavramdır.
- Felsefede zorunlu varlık anlayışıyla ilişkilendirilir.
Kapsam ve Sınırlar
- Kadim kavramının zamansal sonsuzlukla karıştırılması.
- Yaratılmış varlıklara yanlış biçimde uygulanması.
Kullanım Örnekleri
- Tanrı’nın zatı kadim kabul edilir.
- Yaratılmış varlıklar kadim değildir, hâdistir.
Yanlış Kullanımlar
- Eski olan her şeyi kadim saymak.
- Tarihsel önceliği ontolojik kadimlikle eşitlemek.
Anlam Dönüşümü
- Klasik İslam düşüncesinde Tanrı’ya özgü bir nitelik olarak kullanılmıştır.
- Felsefi metafizikte ezelilik tartışmalarının ana terimi hâline gelmiştir.
Kavram Kökeni
- Kadim kelimesi Arapça kökenlidir
- İslam metafiziğinde Tanrı’nın sıfatlarıyla ilişkilendirilir
Disiplinlere Göre Kullanım
Kadim kavramı, Tanrı’nın ezeliliğini ve varlığının başlangıçsızlığını ifade eden temel bir nitelik olarak kullanılır.
Kadim–hâdis ayrımı, Tanrı ile yaratılmışlar arasındaki ontolojik farkı temellendirmek için merkezi bir işleve sahiptir.
Zaman, zorunlu varlık ve başlangıç problemleri kadim kavramı üzerinden tartışılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Kadimi, zorunlu varlığın zamansal değil ontolojik bir nitelik olarak ezeliliği şeklinde temellendirmiştir.
Kadim kavramını Tanrı’ya özgü kabul etmiş, âlemin kadim olduğu iddiasını eleştirmiştir.