Nedensellik

Tanım

Nedensellik, olaylar arasında neden ile sonuç şeklinde kurulan düzenli ve açıklayıcı ilişkiyi ifade eder.

Cümle

“Nedensellik, deneyimden değil, alışkanlıktan doğan bir beklentidir.”David Hume

Disiplin

Metafizik, Epistemoloji, Mantık, Bilim Felsefesi, Tarih Felsefesi, Bilim, Tarih

Etiket

Etimoloji

Türkçe

Eş / Yakın Anlam

Zıt Anlam

İlişkili Kavramlar

Determinizm, İlliyet, Neden, Nedensellik

Bağlam

Bilimsel açıklamaların temel ilkesidir.
Metafizik ve epistemolojide tartışmalıdır.
Özgür irade ve determinizm bağlamında ele alınır.

Kapsam ve Sınırlar

Nedensellik zorunlu bağ olarak gösterilemeyebilir.
Her düzenli ilişki nedensel değildir.

Kullanım Örnekleri

Bu ilişki nedensel değildir.
Nedensellik problemi hâlâ tartışmalıdır.

Yanlış Kullanımlar

Korelasyonu nedensellik sanmak
Zamansal ardışıklığı neden–sonuç saymak

Anlam Dönüşümü

Antik felsefede zorunlu bağ olarak görülmüştür.
Hume ile eleştirel bir kırılma yaşanmıştır.
Modern bilimde işlevsel ilke haline gelmiştir.

Kavram Kökeni

Türkçe: neden
İlişkisellik ve bağ kurma anlamı

Disiplinlere Göre Kullanım

Nedensellik, neden ile sonuç arasındaki ilişkinin metafizik statüsünü tartışır.

Bilimsel açıklamalar, nedensel düzenlilikler üzerinden kurulur.

Nedenselliğin bilinebilirliği ve zorunluluğu problematize edilir.

Filozoflar Arası Kullanım Farkı

Nedenselliği, deneyimden türeyen psikolojik alışkanlık olarak açıklar.

Nedenselliği, deneyimin mümkünlüğünün zorunlu koşulu sayar.

Klasik nedensellik anlayışını modern bilim ışığında eleştirir.